Öksürüğe karşı etkili 8 öneri!

Hastanın öksürüğünün ne dek zamandır devam ettiği, nasıl seyrettiği ve eşlik eden diğer şikayetlerin bu hastalıklar arasında ayırıcı tanı gerçekleştirmek açısından fazla manâlı olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tülin Sevim, öksürüğün aşağı yatan 10 nedeni, alınabilecek önlemleri ve tedavisini anlattı; manâlı uyarılar ve önerilerde bulundu.

Soğuk algınlığında öksürüğe; burun akıntısı, hapşırık, boğaz ağrısı, hafif alev, halsizlik ve baş ağrısı gibi yakınmalar eşlik eder. Influenza virüsünün neden olduğu mevsimsel gripte ise; kuru ve inatçı öksürüğe, soğuk algınlığı belirtilerinin yanı sıra yaygın cisim ağrıları, yüksek ateş, solunum yetmezliği, kusma ve ishal gibi şikayetler eşlik etmektedir.

Virüslerin neden olduğu viral solunum yolu (soğuk algınlığı ve grip) hastalıklarına ast olarak gelişen öksürük günler içinde geriler ve kaybolur. Ancak bir takım hastalarda tedaviye karşın öksürük aylarca devam edebilmektedir. Kronik inatçı öksürük olarak tanımlanan bu durumun viral enfeksiyonlardan sonra ortaya meydana çıkan “öksürük aşırı duyarlılığı” ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu tarz öksürük iki aydan uzun vakit devam eder, çoğunlukla kuru öksürük şeklindedir, çok eksik miktarda balgam görülebilir. Şarkı anlatmak, tebessüm etmek, derin nefes almak, egzersiz, ısı değişikliği, soğuk hava, havadaki partiküller, kokular, kimyasal maddeler gibi faktörler öksürüğü artırır. Hastalar boğazlarına bir şey takılmış gibi hissettiklerini ve kesintisiz arıtma ihtiyacı duyduklarını ifade ederler. Öksürük fazla duyarlılığı, aylarca devamlı, hastaları çok rahatsız eden, birçok kez doktora başvurmalarına neden olan, hayat kalitesini bozan bir durumdur.

Alerjik öksürük; özellikle ilkbahar ve güz aylarında, emin ortamlarda ya da kesin tetikleyici faktörler ile karşılaşıldığında artar. Öksürükle birlikte; burun akıntısı, geniz akıntısı, hapşırık, gözlerde sulanma, kaşıntı, bazen nefes darlığı, hışırtılı solunum gibi şikayetler de mevcuttur. Alev fazla beklenen bir belirti değildir.

Doç. Dr. Sevim, “Öksürük, Covid-19’un belirtileri arasında yer almakla birlikte; Covid-19’da hastalarda öksürüğün yanı sıra; ateş, yaygın cisim ağrıları, halsizlik, kırıklık, boğaz ağrısı, lezzet-koku kaybı, solunum yetmezliği gibi şikayetler mevcuttur” dedi.

Kronik öksürüğün sık görülen nedenlerinden biri geniz akıntısıdır. Burun kanalından geriye, boğaza dürüst akış idrak etme durumu olarak tanımlanır. Hasta yatarken veya sabahleyin uyandığında akıntının arttığını hissedebilir. Alerjik ya da alerjik olmayan inatçı burun iltihabı (rinit) ve sinüzit ile birlikte görülebilir. Hastalarda öksürükle birlikte, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, geniz akıntısı, hapşırık, damakta/burunda/boğazda kaşınma duygusal bulunur, kesintisiz boğazlarını temizleme ihtiyacı duyarlar. Isı değişikliği, kimyasal maddeler, kokular vb öksürüğü tetikler. Alerji ile ilişkili olduğunda; belli mevsimlerde veya kişi aklıselim olduğu antijenle (konut tozu akarı, kedi, köpek tüyü, küf vb) karşılaştığında geniz akıntısı ve öksürük şikayetleri artar.

Reflü günümüzde fazla sık görülen bir hastalıktır ve kronik öksürüğün kayda değer nedenlerinden biridir. Reflü hastalığının tipik belirtileri göğüs kemiğinin arkasında duyulan ve aşağıdan yukarıya, boğaza doğru yayılan yanma hissi, göğüs ağrısı, yenilen yiyecek veya ekşi sıvının ağıza ya da yemek yemek borusuna geri gelmesi, boğaz ağrısı, ses kısıklığı, geğirti, dispepsi, midede ekşimedir. Kalp ağrısı veya astım hastalığını taklit edebilir. Şikayetler genellikle yemeklerden yarım saat sonradan başlar ve öne eğilmekle artar.

Zararlı gaz, duman, toz, parçacık, kimyasal madde veya tanıdık olmayan gövde solunması akut öksürük nedenidir. Yani ani başlar ve üç haftadan kısa sürer. Yaşadığımız ortamda, iş yerlerimizde, soluduğumuz havada yer alan bu zararlı maddeler solunum yollarını tahriş eder; maruz kalınan bu zehirli maddelerden kurtulmak, hava yollarını temizlemek, akciğerlerimizi gözetmek için öksürük refleksi çalışmaya başlar. Sigara dumanı, egzoz gazı, partiküller soluduğumuz havada sık karşılaştığımız zararlı maddelerdir.

Zatürre (pnömoni); bakteri, virüs ya da nadiren mantarların niçin olduğu akciğer enfeksiyonudur. En sık görülen belirtiler; ani başlangıçlı ateş, titreme, öksürük, balgam, solunum yetmezliği ve göğüs ağrısıdır. Hafif seyredebildiği gibi özellikle tehlike grubundaki kişilerde ölüme niçin olabilir. Tüberküloz da, üç haftadan uzun zaman devam eden, kronik öksürük nedenlerinden biridir. Hastalarda öksürük ile birlikte, iştahsızlık, kilo kaybı, gece terlemesi, ara sıra kan tükürme görülebilir.

Astım, kronik öksürüğün önde gelen nedenlerinden biridir. Tipik olarak öksürükle birlikte hışıltılı solunum ve nefes darlığı da görülür. Ataklarla seyreder, ataklar haricen hasta en ince ayrıntısına kadar dinç olabilir. Astımın bir daha alçak tipi olarak değerlendirilen öksürükle seyreden astımda ise hışıltılı solunum ya da nefes darlığı bulunmayabilir, hastaların tek şikayeti öksürüktür. Kronik bronşit; kronik öksürük ve balgam ile karakterize bir hastalıktır. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığının (KOAH) bir alt tipidir. KOAH büyük oranda sigara ile ilişkilidir. İlerleyici ve geri dönüşümü olmayan bir hastalıktır. Hastalığın ilk bulgusu kronik öksürüktür. Fakat hastalar bu şikayeti sigaraya bağladıkları için önemsemezler. Vakit içinde rahatsızlık ilerler bir vakit sonradan solunum yetmezliği gelişir.

Yüksek tansiyon ve yürek yetmezliği tedavisinde kullanılan bir takım ilaçlar, bir takım kişilerde kronik öksürük nedeni olabilir.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tülin Sevim, öksürüğe karşısında önerilerini şöyle sıraladı:

* Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli kullanın.

* Öksürüğü tetikleyen faktörlerden (alerjen, sigara dumanı, kimyasal madde, duman, partikül vb.) uzaktan durun, maruziyeti azaltmak için zorunlu önlemleri alın. Örneğin; polen alerjiniz varsa polen yoğunluğunun artı olduğu günlerde fazla gerekmedikçe dışarı çıkmayın. Yine hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde de gerekmedikçe dışarı çıkmayın.

* Sigara içmeyin, içilen ortamlarda bulunmayın.

* Yaşadığınız ortamı nemlendirin. Hava nemlendiricisi veya sıcak buharlı bir duş, burun tıkanıklığını azaltmaya tezgâhtar olur, boğaz ve hava yollarını rahatlatır.

* İstirahat edin, bol bol akışkan tüketin. Ilık su, et ya da tavuk suyu, günde 2-3 fincanı geçmemek koşuluyla bitki çayı boğazı rahatlatarak öksürüğün azalmasını sağlayabilir.

* Sıcak ballı limon öksürüğü rahatlatmakta epeyce yardımcıdır. (1 yaşın altındaki çocuklara verilmemelidir. Şeker Hastalığı hastaları doktoruna danışmalıdır). Zencefil çayı, hatmi kökü çayı, kekik çayı öksürüğü hafifletmek için aşırıya kaçmadan tüketilebilir.
Yemek yedikten sonradan derhal yatmayın, özellikle reflüye aleyhinde yastığınızı yükseltin.

* Tuzlu su ile gargara yapın. Tuz su; boğaz ağrısını hafifletir, boğazın arkasındaki balgam ve mukusu azaltarak öksürüğü rahatlatır.

Yorum yapın