Hepsine hükmedecek bir çift ayakkabı: Mary Jane platformların yükselişi

Kovid-19 kan pıhtılarına yol açabiliyor

Kovid-19’un yaygın belirtileri ateş, öksürük, nefes darlığı, boğaz ağrısı, lezzet ve koku kaybı gibi yakınmalar olsa da bunlar yegane belirtiler değil. Artık hastalığın, dolaşım sistemini de ön planda etkilediği, hatta öyle çok çalışmaya kadar, bir solunum sistemi hastalığından ziyade bir ‘dolaşım sistemi hastalığı’ olduğu ifade ediliyor. Kovid-19’da damarlar, yürek, kan ve beynimiz hedef olabiliyor. Bunun sonucunda damar içi kan pıhtılaşması, ‘inme’ ve ‘Kovid ayak parmakları’ gibi unsurlar karşımıza çıkabiliyor. Venler içinde pıhtıların oluşması ve bu pıhtıların yaşamsal organlarda kan akımını durdurmasına ‘venöz tromboembolizm-VTE’ adı veriliyor. Kovid-19 hastalarının ortalama %19’unda bu tablo ile karşılaşılıyor ve kritik düzeydeki hastalarda oran daha da yükseliyor. Bacaklarındaki venleri bozulmuş, pıhtıya hazırlanmış zemin oluşmuş, varis gelişmiş, bilhassa de ileri yaş grubunda, bu sorun çok daha keskin oluyor.

Kovid-19 kaynaklı pıhtılaşma erkeklerde daha fazla

Kovid-19’daki damar içi pıhtılaşma-VTE, yaşlılarda, fazla kilolularda, hareket kısıtlılığı olanlarda, sigara içenlerde, daha önce farklı bir nedenle VTE geçirmişlerde, şeker hastalığı ya da kronik böbrek hastalarında, kanser hastalarında, kalp veya akciğer yetmezliği olanlarda daha sık görülüyor. Pıhtı çoğalan bayan hastalar, erkeklere tarafından %20 daha az. Bu koşul, toplum içinde normal yaşantılarını sürdüren kadınlar için geçerli olsa da bakım evlerinde kalan ileri yaştaki bayan ve erkeklerin etkilenim oranları eşdeğer. Kovid-19 geçiren erişkinlerin %1.6’sında beyine dışarı giden damarlarda ayrı boyutta kan pıhtıları oluşup, dolaşımı engelleyerek inmeye yol açabiliyor. ‘Kovid üçgenin taban olmayan kenarı parmakları’, cilt döküntüsü gibi görünüm verseler de, minik damarların içinde oluşan mikroskopik kan pıhtılarının buna yol açtığı gösteriliyor.

Varislerde de pıhtı riski var

Varisler kısaca şu şekilde oluşuyor; Vücudumuzdaki kirli kanı, kalbe ve akciğerlere, temizlenmek üzere içeren venler (toplardamar) bulunuyor. Etap venleri, bu görevlerini, aşağıdan yukarıya, yani yerçekiminin aksine gerçekleştirdiklerinden, içlerinde tek yönlü olarak çalışan kapakçıklar var. Bu kapakların bozulması ve geriye doğru kaçırmasına venöz yetmezlik adı veriliyor. Venöz yetmezliğin belirtilerine de varis deniyor. Yaşlanma ile birlikte, vücutta kollajen ve elastin maddeleri azalıyor. Ven duvarları bozuluyor. Kan, bozuk kapakların bulunduğu bölgelerde gölleniyor. Duvarın elastikiyetini kaybetmesi ve damar içindeki basıncın artışı, ciltte bambaşka renk ve çaplarda damarları doğuruyor. 1-3 mm’lik kılcal damarlar ve 4 mm’den daha kalın, ‘spagetti makarna’ görünümlü varisler karşımıza çıkıyorlar. Özellikle bu son gruptaki kalın damarların kıvrıntılı yapıları nedeniyle, kan akımı ilgili bölgelerde yavaşlıyor ve pıhtı oluşumuna hazırlanmış ayla geliyor. Bu koşul yaşamsal risk barındıran akciğer embolisi riskini de beraberinde getiriyor.

Kovid-19 ve mirasçı hastalarında yaş unsuru önemli

Bacaklarımızdaki mirasçı hastalığı, ailesinde bu sorun bulunanlarda, kadınlarda, hamilelerde, aşırı kilolularda, uzun zaman oturmayı ya da ayakta durmayı gerektiren bir yaşantı sürdürenlerde, hormonal bozukluğu olanlarda veya içeriğinde hormon bulunan bir ilacı kullananlarda sık olarak görülüyor. Hastalığın yaşa göre sıklığına baktığımızda ise, 40 yaşın altındakilerde %22, 50 yaşında %35, 60 yaşında %41 oranında görülüyor. Buradan da anlaşılabileceği gibi, varis ile karşılaşma riski yaşla birlikte artıyor. Öteki yanlamasına Kovid-19 yaşlılarda fazla daha ağır seyredebiliyor.

Varisi olan Kovid-19 hastaları uyarı etmeli

Tüm bunlar ışığında ‘Kovid-damar içi pıhtı’ ilişkisi göz önüne alınarak, covid geçirmekte olan, ileri yaşta, akciğer tutulumu düşünülen, bacaklarında varisleri bulunan, mevcut damar içi kireçlenme (atheroskleroz) sorunu yüzünden  inme, kalp krizi gibi damar tıkanıklığı riski içeren kişilerde, teşhis konur konmaz, kan sulandırıcı ilaç başlanmalıdır. Aynı nedenlerle, Kovid-19 esnasında akciğer tutulumu olduğundan şüphelenilen hastalarda, bacak venlerinde bir pıhtı (derin venöz tromboz-DVT) olup olmadığına bakılmakta, ‘D-Dimer’ adı verilen bir pıhtılaşma testi yapılmalıdır. Mirasçı, kadınları da erkekleri de, gençleri de ileri yaştakileri de etkileyebiliyor. “Bacaklarımda senelerdir varislerim var, pandemi esnasında bu konuyu gündeme getirmeyeyim” aramak, hastane ortamından sakınmak adına kısmen anlaşılır dursa da, varisleri yer alan bir kişinin, özellikle de ileri yaşta Kovid’e yakalanması, çok önemli sonuçları doğurabilir. Günümüzün mirasçı tedavi yöntemleri ile bu sorundan süratle kurtulabilmeniz ve bayağı yaşantınıza dönebilmeniz  olasıdır.

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir